Rzadko się nad tym zastanawiamy a przecież właśnie podpisem wyrażamy na coś zgodę bądź do czegoś się zobowiązujemy. Podpisujemy bez czytania, bez zastanowienia, kierowani pierwszym odruchem. Wchodzi nam to w nawyk. Podpisujemy poważne umowy zaledwie rzucając na nie okiem, naiwnie wierząc w to, co usłyszymy od pracowników różnych firm.

Nieprawda? Proponujemy rodzaj krótkiego testu.

Czy podpisaliście Państwo coś bez wcześniejszego dokładnego przeczytania treści, pod którą złożyliście podpis, bo:

szkoda czasu na błahe, częste i typowe sprawy, jak np. pokwitowanie odbioru rachunku, złożenie zlecenia w banku, potwierdzenie przyjęcia naprawy, zgoda na przetwarzanie danych osobowych;
w trakcie zawierania umowy miałem do czynienia z godnym zaufania profesjonalistą, który lepiej zna się na tego typu sprawach i wszystko wyjaśnił ustnie;
po podpisaniu umowy i tak dostałem ją do domu wraz z ogólnymi warunkami dotyczącymi tego typu umów, wiec później będzie dość czasu, by się “przegryźć” przez trudny tekst;
mam zaufanie do firmy, to rodzaj sentymentu, bo jestem już drugim pokoleniem korzystającym z jej usług i można wierzyć, że kto jak kto, ale taka solidna firma człowieka nie puści w skarpetach;
wolę zapytać o to i owo, bo przecież i tak wszystkie umowy pisane są prawniczym żargonem nie dla ludzi;
w razie czego zawsze będzie można powiedzieć, że źle zrozumiałem, chciałem coś innego, a w ogóle to nie zgadzam się na taką umowę i rezygnuję z niej;
przedstawiciel firmy wskazał palcem wolne miejsce i poprosił zdecydowanym tonem o podpis, trudno było w tym momencie mu odmówić, poświęcił czas i oferował przecież to, o co mi chodziło;
zanim podpisałem umowę, dokładnie przejrzałem reklamy, również te w siedzibie firmy, to mnie przekonało;
na podpisanie umowy musiałem szybko się decydować, bo była to szczególna okazja;
znajomi podpisali taką umowę i są zadowoleni;

W przypadku zawierania np. umów kredytowych, ubezpieczeniowych lub o usługi turystyczne prawo przewiduje - nie bez powodu - obowiązek zawarcia umowy w formie pisemnej a także precyzuje, co powinno się w niej znaleźć. Treść umowy jest podstawowym źródłem informacji, do czego zobowiązują się strony, jakie są ich prawa a także obowiązki. Tej informacji nie zastąpią ustne zapewnienia pracownika firmy ani slogany reklamowe.

Ile czasu zajmuje Państwu wybranie i kupno nowych butów albo płaszcza?
A ile czasu poświęcacie Państwo na zawarcie umowy, której wartość jest np. 100 razy większa i która może zaważyć na całym dalszym życiu?

PO PIERWSZE: CZYTAJ, CZYTAJ, CZYTAJ

Czasem podpisanie umowy powinno być poprzedzone solidną lekturą. Przy skomplikowanych umowach, rodzących wieloletnie zobowiązania z naszej strony, obciążonych większym ryzykiem finansowym, np. zawieranych z bankiem, firmą ubezpieczeniową, budowlaną, nie wystarczy przeczytanie samej umowy. Jeżeli w jej treści znajdują się odwołania do regulaminów albo ogólnych warunków umowy i dokumenty te otrzymamy w chwili zawierania umowy, to przed złożeniem podpisu powinniśmy je przeczytać, by ustrzec się przykrych niespodzianek. Jeżeli w umowie znajduje się klauzula, że otrzymaliśmy jakieś dodatkowe regulaminy i znamy ich treść – dopilnujmy, aby rzeczywiście zostały nam przekazane.

PO DRUGIE: PYTAJ

W przypadku, gdy zanosi się na długie czytanie, lepiej wziąć wszystkie dokumenty do domu i spokojnie je przeanalizować. W razie jakichkolwiek wątpliwości, można szukać porady w Federacji Konsumentów lub u powiatowych rzeczników konsumentów. Poważne umowy najlepiej konsultować z prawnikiem.

Przy wyborze firmy i typu umowy nie powinniśmy ulegać żadnej magii, snobizmom i sentymentom, ale kierować się tekstem umowy.

PO TRZECIE: PAMIĘTAJ O SWOICH PRAWACH

Warto też wspomnieć, że osoby nie mogące czytać, np. osoby niewidome, chcąc zawrzeć umowę na piśmie, powinny udać się do notariusza. Taki obowiązek wynika z art. 80 kodeksu cywilnego i jest podyktowany troską o interesy osób, które samodzielnie nie mogą poznać treści zawieranej umowy.

Co jeszcze można zrobić?

Aby ocenić, czy umowa jest korzystna, trzeba ją :

- przeczytać,
- zrozumieć,
- skonsultować z bezstronnym specjalistą,
- porównać z innymi ofertami na rynku.
Jeżeli ocena nie będzie najlepsza, to próbujmy negocjować postanowienia umowy tak, aby bardziej odpowiadały naszym potrzebom. Mamy do tego prawo !

Może się zdarzyć, że opamiętanie przyjdzie już po fakcie – podpis złożony, klamka zapadła. Jeżeli umowa nie przewiduje możliwości odstąpienia od niej, to możemy to uczynić jedynie za zgodą drugiej strony.

Sytuacje szczególne

Są jednak wyjątki. Konsument może odstąpić bez podawania przyczyn od umowy:

zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa - w ciągu 10 dni,
zawartej na odległość - w ciągu 10 dni,
kredytu konsumenckiego - w ciągu 10 dni,
ubezpieczeniowej zawartej na okres dłuższy niż 6 miesięcy - w ciągu 30 dni,
umowy timesharingu - w ciągu 10 dni.

Przepisy o możliwości odstąpienia od wyżej wymienionych umów mają liczne wyjątki, więc lepiej - podpisując umowę - nie zakładać z góry, że za kilka dni od niej odstąpimy.

Ostatnia instancja - sąd

Kiedy podpisaliśmy niekorzystną umowę, zawierającą postanowienia, na które nie mieliśmy wpływu i nie możemy już od niej odstąpić, to pozostaje zastanowić się, czy jakieś jej klauzule nie są
przypadkiem niedozwolonymi postanowieniami umownymi. Art. 3853 kodeksu cywilnego zawiera przykładowy katalog takich niedozwolonych postanowień, które - nawet gdy znajdą się w umowie - nie będą wiążące dla konsumenta. Należy jednak pamiętać, że dochodząc swoich praw na podstawie tych przepisów, nieuniknione może okazać się rozpoczęcie procesu sądowego.

źródło: Federacja Konsumentów